Contact

Overgang en klachten

Ja, absoluut. De perimenopauze, de jarenlange aanloopfase naar de menopauze, begint vaak al in de late dertiger of vroege veertiger jaren, terwijl je nog gewoon menstrueert. Je hormoonspiegels schommelen in die fase onregelmatig, wat een breed scala aan klachten kan geven. Veel vrouwen (en artsen) herkennen het zelf niet als ‘de overgang’ omdat ze verwachten dat opvliegers het eerste signaal zijn of juist uitblijvende menstruatie. Dat is lang niet altijd zo.

Ja. Opvliegers en nachtzweten zijn bekende symptomen, maar lang niet de enige en vaak ook niet de eerste. Klachten als slaapproblemen, hersenmist, stemmingswisselingen, gewichtstoename rond de buik, gewrichtspijn, angst- en paniekaanvallen of het gevoel jezelf niet meer te herkennen — dat zijn allemaal mogelijke signalen van hormonale veranderingen. Veel vrouwen bezoeken meerdere specialisten voordat iemand naar de hormonen kijkt.

Dat is een van de meest gehoorde uitspraken in mijn praktijk en ja, dat kan zeker hormonaal zijn. Oestrogeen,  progesteron en testosteron hebben een directe invloed op je brein, je stemming, je stressbestendigheid en je slaap. Als die hormonen onregelmatig worden, met intense pieken of dalen, verandert er veel in hoe je je voelt en functioneert. Veelal dus geen burnout en ook geen zwakte, het is een reflectie van wat er in je lijf gebeurt. 

Ja, wat mij betreft zijn allerlei klachten die ineens opkomen in de leeftijdscategorie 40-50 jaar (soms ook eerder of later) waar je nooit eerder last van had en die veelal lijken op een burnout, de (peri-)menopauze tot het tegendeel is bewezen. Hormoonsuppletietherapie op proef starten is uitstekend om daarin te differentieren, dan zie je vanzelf of je ‘burnout’ opklaart of niet. 

De gemiddelde leeftijd voor de menopauze in Nederland is 51 jaar, maar de perimenopauze begint gemiddeld 4 tot 10 jaar eerder. Klachten op je 38e of 40e zijn dus helemaal niet uitzonderlijk. Bovendien bestaat er ook premature ovariële insufficiëntie (POI), waarbij de eierstokken al vóór het 40e jaar minder goed functioneren. Dit verdient altijd serieuze aandacht en begeleiding.

Dat is precies wat de overgang zo lastig maakt.  De klachten zijn breed, wisselend en overlappen met andere aandoeningen. Een goede anamnese zoals ik altijd doe tijdens de uitgebreide intake, een vragenlijst zoals de Greene Climacteric Scale, en bloedonderzoek samen geven het meeste inzicht. Maar ook bloedwaarden kunnen normaal zijn terwijl je wel klachten hebt. De combinatie van jouw verhaal én de cijfers bepaalt het beeld. 

Ja, op al die vlakken kan de overgang invloed hebben. Oestrogeen werkt door het hele lichaam: in je brein (geheugen, concentratie, stemming), je gewrichten (ontstekingsremmend effect), je hart en bloedvaten, je botten en je slijmvliezen. Een daling van oestrogeen is daarom veel meer dan alleen opvliegers. Veel vrouwen worden verwezen naar reumatoloog, neuroloog of psychiater of soms zelfs de geriater om vroege dementie uit te sluiten terwijl de hormonen nooit zijn getest.

HST & VEILIGHEID

Dit misverstand stamt uit een studie uit 2002 — de Women’s Health Initiative (WHI) — die veel media aandacht kreeg maar methodologisch ernstige beperkingen had. De deelnemers waren gemiddeld 63 jaar, gebruikten synthetische hormonen en orale preparaten uit paardenurine. De resultaten zijn niet van toepassing op vrouwen die starten rondom de overgang met moderne, bio-identieke hormonen. Heranalyses en grote Europese studies tonen een veel genuanceerder beeld.

De NVOG-richtlijn (bijgewerkt januari 2026) stelt expliciet: bij de combinatie van estradiol met natuurlijk progesteron zijn er geen aanwijzingen voor een verhoogd risico op borstkanker. Het verhoogde risico dat in oudere studies werd gezien, hangt samen met synthetische progestagenen — niet met gemicroniseerd progesteron zoals Utrogestan. Het maakt dus wél uit welke hormonen je gebruikt.

De NHG-standaard — de richtlijn die huisartsen gebruiken — is op dit punt voorzichtiger dan de NVOG. Volgens de NHG vergroot hormoonsuppletie therapie de kans op borstkanker en wordt HST langer dan vijf jaar ontraden. Tegelijkertijd erkent de NHG zelf dat het risico samenhangt met het type progestageen, en dat natuurlijk progesteron en dydrogesteron een gunstiger profiel hebben dan andere varianten.

Het verschil met de NVOG zit hem in twee dingen. De NHG-standaard is geschreven voor huisartsen die breed moeten kunnen werken, met conservatievere marges in dit geval. De NVOG-richtlijn is gespecialiseerder en sluit nauwer aan bij de meest recente Europese en internationale evidence — en stelt expliciet dat estradiol met natuurlijk progesteron geen verhoogd borstkankerrisico geeft.

In mijn praktijk werk ik op basis van de meest actuele internationale richtlijnen en met de combinatie die het gunstigste veiligheidsprofiel heeft. De keuze voor behandeling maak ik altijd samen met jou, op basis van jouw situatie en jouw wensen mits veilig en passend. 

Er is geen vaste maximale duur. De NICE Guideline (herzien 2024) en de International Menopause Society ondersteunen HST zonder arbitraire tijdslimiet bij vrouwen onder de 60 jaar of binnen 10 jaar na de menopauze. De afweging wordt altijd individueel gemaakt op basis van jouw klachten, voorgeschiedenis en wensen. Jaarlijkse evaluatie is standaard onderdeel van de begeleiding.

Bij de start kunnen vrouwen last hebben van de zogenaamde ‘instelfase’ en aanpassingsklachten ervaren. Dit is heel verschillend voor elke vrouw hoe dit ervaren wordt. Tijdelijke bijwerkingen die kunnen worden ervaren zijn bijvoorbeeld gevoelige borsten, vocht vasthouden, doorbraakbloedingen, maar ook extra gejaagdheid, onrust, hartkloppingen. Veelal klachten die al bestaan, worden dus even tijdelijk iets erger, waarna ze ook weer verdwijnen na enkele weken. Het trekt meestal vanzelf weer bij als het lichaam gewend raakt aan de hormonen. Door te starten met lage doseringen en geleidelijk op te bouwen, minimaliseren we dit zoveel mogelijk. Elke behandeling wordt nauwkeurig gevolgd en bijgesteld waar nodig. 

Oraal oestrogeen kan het risico op trombose licht verhogen, omdat het via de lever wordt verwerkt. Transdermaal oestrogeen — via de huid als gel, pleister of spray — passeert de lever niet en geeft dit risico niet. In mijn praktijk kies ik eigenlijk standaard voor transdermaal oestrogeen gebruik, tenzij daar heel expliciet voor wordt gekozen om dat op een andere manier te doen. 

 

Als je dus trombose in de voorgeschiedenis hebt, dan mag je dus wel veilig en zonder risico starten met hormoonsuppletie therapie als je dit via de huid toedient. 

 

HST verlaagt het risico op osteoporose en botbreuken, heeft een beschermend effect op het hart en de bloedvaten, verlaagt het risico op type 2 diabetes en ondersteunt cognitieve gezondheid. Een groot Deens cohortonderzoek (Mikkelsen et al., BMJ 2026) volgde 876.805 vrouwen 14 jaar lang en vond geen verhoogde totale mortaliteit bij HST-gebruik — zelfs niet na 10 jaar of langer.

Deze voordelen gelden vooral wanneer je het start <60e jaar of binnen 10 jaar na de menopauze. 

Ook daarna kan er nog gestart worden als die wens er is, mits er een goede analyse is gemaakt over de risico’s en de voordelen. 

 

BIO-IDENTIEKE VS SYNTHETISCHE HORMONEN

Bio-identieke hormonen zijn chemisch identiek aan de hormonen die jouw lichaam zelf aanmaakt. Ze worden gewonnen uit plantenextracten (soja of yam, net als de orale anticonceptiepil overigens, die wordt uit dezelfde wortel gemaakt alleen via een ander proces) en vervolgens in een laboratorium omgezet naar de exacte moleculaire structuur van menselijk oestrogeen, progesteron of testosteron. Jouw receptoren herkennen ze alsof ze van binnenuit komen.

Transdermaal oestrogeen (gel, pleister, spray) gaat rechtstreeks de bloedbaan in via de huid en passeert de lever niet. Oraal oestrogeen wordt eerst door de lever verwerkt, wat de stollingseiwitten beïnvloedt en het tromboserisico licht verhoogt. Transdermaal is daarom veiliger — zeker bij vrouwen met een verhoogd cardiovasculair of trombo-embolisch risico. 

Veel meer dan de meeste mensen denken. Progesteron bindt aan GABA-receptoren in de hersenen — het systeem dat je helpt ontspannen en doorslapen. Een daling van progesteron leidt tot een overactief zenuwstelsel: slechter slapen, meer piekeren, innerlijke onrust. Gemicroniseerd bio-identiek progesteron heeft bovendien een gunstig effect op stemming en hart- en vaatgezondheid, in tegenstelling tot synthetische varianten.

Voor vrouwen die ondanks oestrogeen en progesteron blijven kampen met vermoeidheid, concentratieproblemen of verlies van libido, kan testosteron een groot verschil maken. In Nederland is er geen geregistreerd preparaat voor vrouwen, maar het wordt magistraal bereid als crème op maat in een lage dosering of een fractie van de mannendosering via een gel. Deze dosering is circa 10 tot 20 keer lager dan voor mannen. Ik neem het suppleren van testosteron in overweging waar het passend is, afhankelijk van de klachten en de wensen, altijd met bloedonderzoek en intensieve monitoring.

MIJN PRAKTIJK & WERKWIJZE

Ik werk volledig online, dus je kan je consult vanuit heel Nederland en gewoon in je woonkamer vanuit huis of waar dan ook volgen. 

Het consult vindt plaats via beeldbellen vanuit een beveiligde omgeving in jouw persoonlijke dossier. 

Het traject start met een intake en een uitgebreid bloedonderzoek. Tijdens de intake gaan we dieper in op jouw klachten, voorgeschiedenis, medicatie, leefstijl en wensen in kaart brengen. Vervolgens stellen we samen een behandelplan op. Je krijgt gelijk een recept mee voor je apotheek, zodat je direct aan de slag kan met het behandelplan. Tussentijdse vragen kun je altijd stellen via het beveiligde patiëntenportaal. Ik zal deze berichten beantwoorden op dinsdag en vrijdag. Na drie maanden evalueren we en stellen we bij waar nodig.

Tussen 3 en 6 maanden prikken we opnieuw bloed, afhankelijk van hoe het met je gaat, en controleren we de opname van de hormoonsuppletie therapie. Daarnaast kunnen we dan eventueel kijken of testosteron ook nog een optie is om te suppleren. Hierna volgt opnieuw een vervolgconsult en stellen we bij waar nodig. 

Bloedonderzoek geeft objectieve informatie over je hormoonwaarden en sluit andere oorzaken van klachten uit. Het helpt me om gerichter te werken en de juiste startdosering te bepalen. Bovendien is het voor jou waardevol om te weten waar je staat — ook als referentiepunt voor later.

Ik kies ervoor om dit wel te doen, ook al zit je misschien middenin de hormonale chaos en zegt de uitslag niet of je nu wel of niet in de overgang zit perse, maar het is zinvolle informatie voor het complete plaatje en ook voor de toekomst, zeker als we goed in beeld hebben waar je vandaan kwam voor de start. 

In theorie wel, maar in de praktijk krijgen veel vrouwen bij de huisarts onvoldoende tijd, kennis en ruimte voor dit onderwerp. De menopauze wordt regelmatig gemist of verkeerd geduid. Ik werk online en neem ruim de tijd voor jouw verhaal, jouw bloedwaarden en jouw behandeling — zonder tijdsdruk en met alle ruimte voor vragen.

Een consult bij mij valt buiten de reguliere zorgverzekering. De kosten zijn afhankelijk van het gekozen traject. Sommige aanvullende verzekeringen vergoeden een deel van de kosten bij een geregistreerde arts. Informeer bij je eigen verzekeraar naar de mogelijkheden.

 

Dat verschilt per persoon en per hormoon. Progesteron werkt vaak sneller — sommige vrouwen merken al binnen enkele dagen verschil in slaap en rust. Oestrogeen heeft doorgaans langer nodig voor merkbaar effect. Volledig herstel kan gemakkelijk zes maanden of langer duren. Geduld en goede begeleiding zijn daarin essentieel. Daarom bied ik ook een traject aan van 6 maanden omdat die duur realistisch is om echt verandering te voelen. 

 

Ik zeg altijd: geef het een half jaar. Probeer het uit, maar geef het echt een goede kans. Daar loop je eigenlijk geen enkel risico mee en kan je rustig aanvoelen wat het voor je doet. Vind je het toch niks en niet fijn? Dan stop je er gewoon mee. Het is geen verplichting. Het is altijd jouw keuze.

 

Helemaal prima, jij beslist over je eigen lijf en niemand anders. Het enige wat ik wil meegeven is dat je die beslissing maakt op basis van kennis en feiten en niet uit angst over achterhaalde gezondheidsrisico’s, dat zou zonde zijn. Maar als je goed geinformeerd bent en je maakt bewust de beslissing om niet die weg in te slaan, dan is dat een prima keuze, je bent niemand wat verplicht, behalve jezelf. 

Jazeker, het traject is dan de beste route, zodat we kunnen starten met een bloedonderzoek. Daardoor weten we gelijk waar je staat, hoe de opname is van de huidige hormonen en op welk vlak we het beste kunnen aansturen. Zo kunnen we direct de diepte in, samen met de uitgebreide intake en gericht aanpassen en bijstellen. 

Ja dat kan, dat doe ik op een gestructureerde manier en alleen wanneer er aangetoond een tekort is. Ik heb hier altijd een intake voor nodig en schrijf niet zomaar voor zonder bloedonderzoek of een intake. 

Volg mij ook op

Instagram Linkedin